Po zamknięciu rocznych rozliczeń przyszedł czas na podział odnotowanego zysku i wypłatę dywidendy.
Postanowiliśmy przyjrzeć się kwestii kredytów zaciąganych na wypłatę dywidendy. Bo wykazanie zysku w sprawozdaniu finansowym nie oznacza, że spółka dysponuje środkami do wypłaty dywidendy. Środki te często zaangażowane są w prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej lub zamrożone we wdrażanych inwestycjach. Spółki mogą starać się pozyskać środki na wypłatę dywidendy posiłkując się finansowaniem zewnętrznym.
Czy wydatki związane z zaciągnięciem takiego kredytu takie jak faktycznie zapłacone odsetki, prowizja, opłata manipulacyjna będą stanowiły koszty uzyskania przychodów?
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie zarysowują się 2 linie orzecznicze.
Jedna, która uznaje wydatki związane z zaciągnięciem przez spółkę kredytu na wypłatę dywidendy są wydatkami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. W tą linię orzeczniczą wpisują się wyroki NSA z 10.06.2009, sygn. II FSK 234/08; 14.07.2010 sygn. akt II FSK 490/09; 21.09. 2010 sygn. akt II FSK 2118/09.
Druga linia orzecznicza, która uznaje wydatki poniesione przez spółkę na odsetki od zaciągniętego kredytu (lub pożyczki) mającego sfinansować wypłatę dywidendy za nie stanowiące jej kosztów podatkowych, w świetle art. 15 ust. 1 ustawy CIT. W tą linię orzeczniczą wpisują się wyroki NSA z 2.02.2011 sygn. II FSK 1653/09; z 17.03.2011 sygn. II FSK 2004/09; z 20.05.2011 sygn. II FSK 85/10.
W zeszłym roku (12.12.2011) NSA podjął uchwałę (sygn. II FPS 2/11) zgodnie z którą odsetki oraz inne wydatki związane z kredytem zaciągniętym przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością na wypłatę dywidendy należnej jej udziałowcom, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), nie są kosztem uzyskania przychodów tej spółki.
W uzasadnieniu uchwały NSA ocenił powołaną wyżej pierwszą linię orzecznictwa jako skoncentrowaną na tzw. wykładni gospodarczej art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Jak stwierdził NSA w uchwale „Zwolennicy tego poglądu twierdzą, że podstawowym celem spółek kapitałowych jest osiąganie zysku. Z tego powodu uznano, że przeznaczenie na wypłatę dywidendy środków zainwestowanych w działalność gospodarczą byłoby niezgodne z logiką prowadzenia działalności gospodarczej oraz prowadziłoby do strat związanych z karami umownymi i odszkodowaniami. Wskazywano także, że podobne skutki miałoby nieangażowanie własnego kapitału w działalność gospodarczą w celu zapewnienie środków finansowych na przyszłą wypłatę dywidendy. Tym samym zaciągnięty przez spółkę kredyt na wypłatę dywidendy zabezpieczy źródło przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej oraz zapobiegnie utracie płynności finansowej. Podkreśla się także, że odsetki od wskazanego kredytu stanowią pośredni koszt podatkowy spółki, akcentując przy tym niezgodność odmiennej wykładni z prawem unijnym, zwłaszcza z zasadą swobody przepływu kapitału.”
Jednak zdaniem NSA wykładnia gospodarcza jako metoda wykładni pozajęzykowej, aby była akceptowalna powinna dać wynik mieszczący się w językowym znaczeniu słów tworzących dany przepis prawa. W przeciwnym razie będzie to wykładnia contra legem.
NSA nie zgodził się również z argumentem naruszania wspólnotowej zasady swobody przepływu kapitału przez odmawianie statusu kosztów podatkowych wydatkom poniesionym w związku z zaciągnięciem kredytu na wypłatę dywidendy. NSA uznał, że na podstawie uregulowania krajowego (art. 15 ust. 1 ustawy o CIT) nie można mówić o sytuacji dyskryminacji wspólników niebędących rezydentami w porównaniu z sytuacją wspólników będących rezydentami.
Z kolei druga linia orzecznictwa uwzględnia konstrukcję podatku dochodowego od osób prawnych, zgodnie, z którą koszty kredytu (pożyczki) zaciągniętego na wypłatę dywidendy są neutralne podatkowo.
W podjętej uchwale NSA podzielił pogląd drugiej linii orzeczniczej uznając, że istotna dla rozstrzygnięcia sprawy jest interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 i konstrukcji podatku dochodowego jako takiego również w oparciu o analizę przepisów art. 7 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 1 ustawy o CIT.
Na tym tle bardzo interesujące jest podjęcie przez NSA w kwietniu tego roku wyroku (sygn. II FSK 249/12) sprzecznego z tezą wcześniejszej uchwały NSA, podzielającego poglądy pierwszej linii orzeczniczej skrytykowanej właśnie w uchwale NSA. Zgodnie z tym wyrokiem "zaciągnięcie przez spółkę kredytu na wypłatę dywidendy można traktować, jako wydatek związany z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., gdyż osiąganie zysku jest zarówno podstawowym celem funkcjonowania spółki akcyjnej, jak i wspólników, których kapitał zaangażowany jest w funkcjonowanie spółki i osiąganie przez nią przychodów. Co więcej zaciągnięty przez spółkę kredyt na wypłatę dywidendy w takim przypadku nie tylko zabezpieczy źródło przychodów jakim jest działalność gospodarcza, jak i zapobiegnie utracie płynności finansowej."
Co ciekawe w wydaniu powołanego wyroku brało udział 2 sędziów NSA, którzy uczestniczyli również w opracowaniu uchwały NSA w tej kwestii.
Nota prawna:
Niniejszy artykuł nie stanowi czynności doradztwa podatkowego (w szczególności opinii podatkowej), czy też jakiegokolwiek innego doradztwa. Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny. Treść artykułu stanowi wyłącznie wyraz poglądów autora lub odzwierciedlenie jego wiedzy na tematy poruszone w artykule.
Copyright © Money.pl